BOEKBESPREKING "VAN PILGRAM TOT JEEKEL" IN FJOEZZZ, NR. 4 2009

Deze nieuwe uitgave van de Historische Vereniging Leerdam – geschreven door Teunis Blom – beschrijft de historie van de in 1765 opgerichte flessenfabriek vanaf de stichting tot aan de overname van het bedrijf in 1912 door de Vereenigde Glasfabrieken. Door de eigenaren van deze flessenfabriek werd in 1875 een hardglasfabriek gesticht, in 1878 gevolgd door een fabriek van onder meer tafelglas. De ontwikkeling van dit bedrijf, Jeekel Mijnssen & Co geheten, wordt beschreven vanaf de oprichting tot 1891, het jaar dat dit bedrijf werd omgezet in een naamloze vennootschap en ook van naam veranderde. En dan was er nog een derde glasfabriek die ook flessen maakte, de Firma Grijns en Pelgrim. Deze glasfabriek werd in 1816 gesticht en zou tot 1899 blijven bestaan, toen het bedrijf opging in de Vereenigde Glasfabrieken.

Over de Leerdamse glasindustrie is altijd al veel geschreven, maar dat ging dan hoofdzakelijk over de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek Leerdam, oorspronkelijk Jeekel Mijnssen & Co geheten. Dit bedrijf slaagde er al vanaf de oprichting in 1875 in om de nodige publiciteit te krijgen. Zeker toen vanaf begin 20e eeuw de samenwerking met bekende kunstenaars begon en men een aansprekende collectie kunstnijverheids- en tafelglas ging produceren. De meeste publicaties gingen echter over het product en de ontwerpers, waarbij de historie van dit bedrijf en de overige glasfabrieken slechts beperkt aan de orde kwam. En dan dikwijls nogal door elkaar gehusseld. Het was lang niet altijd eenvoudig om de diverse glasfabrieken uit elkaar te houden. Ze waren deels op hetzelfde terrein gevestigd, de namen leken op elkaar en ze hadden ook nog dezelfde directeuren.

Echt een leuk boek om te lezen, want Van Pilgram tot Jeekel geeft een uitgebreid overzicht van de stichting van de genoemde glasfabrieken, de eigenaren en hun achtergronden, de financiering van de ondernemingen, de bouw van de diverse fabrieken alsook de sociale omstandigheden waarin gewerkt en geleefd moest worden. Vreemd is dat in een boek waarin alles met aandacht is gedaan, foto 146 ook als 147 staat afgedrukt. Maar: warm aanbevolen!