• De stichters van de eerste glasfabriek in Leerdam konden zich in 1765 verheugen in een zeer welwillende houding van de toenmalige overheid. Stadhouder Prins Willem IV, tevens graaf van Leerdam, stelde de grond voor de fabriek aan de Lingedijk gratis ter beschikking. Ook hoefde het bedrijf geen belasting te betalen. Toen de prins in 1795 moest vluchten voor de Franse troepen, was het echter voorbij met de fiscale voordeeltjes.
Dit verhaal staat te lezen in de nieuwste uitgave van de Historische Vereniging Leerdam ‘Van Pilgram tot Jeekel’, dat begin juni wordt gepresenteerd. In het boek beschrijft voorzitter Teunis Blom de geschiedenis van de drie glasfabrieken in Leerdam in de achttiende en negentiende eeuw. Volgens Blom is al genoeg geschreven over de periode, toen directeur Cochius aan het roer stond van de glasfabriek en naam verwierf door de samenwerking met bekende kunstenaars. De meeste publicaties gaan over het product en de ontwerpers. De historie van de glasfabrieken kwam echter maar beperkt aan de orde. "En dan dikwijls nogal door elkaar gehusseld", zegt Blom. "Het was lang niet altijd eenvoudig om de diverse glasfabrieken uit elkaar te houden. Ze waren deels op hetzelfde terrein gevestigd, de namen leken op elkaar en ze hadden ook nog dezelfde directeuren."
De gebroeders Pilgram en hun zwager Jan Jurgen Meeder waren in 1765 de stichters van de eerste flessenfabriek. Een halve eeuw later kwam er nog een flessenfabriek bij, die van de firma Grijns en Pelgrim. Deze zou tot 1899 blijven bestaan, toen het bedrijf opging in de Vereenigde Glasfabrieken. De derde Leerdamse glasfabriek, in 1875 gesticht door C.A. Jeekel en J.J. Mijnssen, was vooral gericht op hardglas. De fabriek werd later omgezet in NV Glasfabriek Leerdam en werd begin 20e eeuw vooral bekend door haar inspirerende directeur P.M. Cochius. De oudste flessenfabriek werd in 1912 overgenomen door de Vereenigde Glasfabrieken. De fabriek van Cochius bleef nog tot 1938 zelfstandig doorgaan.
De publicatie geeft een uitgebreid overzicht van de stichting van de glasfabrieken, de eigenaren en hun achtergronden, de financiering van de ondernemingen, de bouw van de diverse fabrieken en de sociale omstandigheden waarin gewerkt en geleefd moest worden. Het nieuwe boek verschijnt in een gebonden uitvoering, heeft een omvang van ruim tweehonderd pagina’s, is geheel in full color
uitgevoerd en voorzien van circa 160 illustraties. Een deel van het beeldmateriaal is nog niet eerder gepubliceerd. De prijs bedraagt 29,50 euro. Het boek kan besteld worden bij het secretariaat van de Historische Vereniging Leerdam, Eksterlaan 30, 4143 AC Leerdam, 0345-613683, e-mail jjbraam@hetnet.nl.
www.historischeverenigingleerdam.nl.
geplaatst op 2009-05-26 | 11:30
leerdam